“Yerinde duramıyor”, “ödevini bitiremiyor”, “söyleneni dinlemiyor” gibi gözlemler ebeveynlerin ve öğretmenlerin sıkça dile getirdiği konulardır. Bu davranışlar dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuyla ilişkili olabileceği gibi kaygı, uyku düzensizliği, öğrenme güçlükleri, işitme ya da görme sorunları, hatta sadece yaşa uygun bir hareketlilikten de kaynaklanabilir. Bu nedenle internetteki listelere bakarak sonuca varmak yanıltıcı olur.
Tanıyı kim koyar?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tıbbi bir tanıdır ve tanıyı çocuk ve ergen psikiyatristi koyar. Gerekli görülürse ilaç tedavisini planlayan ve izleyen de hekimdir. Psikolog ise bu süreçte önemli bir rol üstlenir: Psikolojik testler ve gözlemlerle değerlendirmeye katkı sağlar, davranışsal yöntemlerle çocuk ve aileyle çalışır, okulla iletişimi destekler. İki meslek arasındaki bu iş bölümünü bilmek, hangi kapıyı önce çalacağınıza karar verirken yol gösterir.
Değerlendirmede neler yapılır?
- Ebeveynlerle ayrıntılı gelişim öyküsü görüşmesi
- Öğretmenden ve aileden standart ölçeklerle bilgi toplanması
- Çocukla yapılan görüşme ve gözlem
- Gerekli durumlarda zekâ, dikkat ya da öğrenme becerilerine yönelik testler
- Fiziksel nedenlerin dışlanması için hekim muayenesi
Belirtilerin birden fazla ortamda, örneğin hem evde hem okulda görülmesi değerlendirmede dikkate alınan ölçütlerden biridir. Bu yüzden öğretmen görüşü büyük önem taşır.
Ailenin rolü
Hangi yol izlenirse izlensin, evdeki düzen ve ebeveyn tutumları süreci doğrudan etkiler. Rutinlerin netleştirilmesi, talimatların kısa ve anlaşılır verilmesi, olumlu davranışların fark edilmesi gibi konular ebeveynle yapılan görüşmelerde ele alınır. Bu çalışmalar hakkında ebeveyn danışmanlığı sayfasından bilgi alabilirsiniz.
Karıştırılabilen durumlar
Huzursuzluk ve odaklanma güçlüğü, kaygılı çocuklarda da sıkça görülür. Sınav öncesinde dikkati dağılan, sürekli kıpırdanan bir çocuğun asıl sorunu kaygı olabilir. Bu ayrımla ilgili ayrıntılar için çocuklarda kaygı sayfasına göz atabilirsiniz. Okulla yakın iş birliği yapabileceğiniz bir uzman arıyorsanız Bahçelievler ve Çankaya rehberlerimizde pratik öneriler bulabilirsiniz.