Kaygı, her çocuğun yaşadığı doğal bir duygudur. Bebeklikte yabancıdan korkma, okul öncesinde karanlıktan ya da hayvanlardan çekinme, ilkokulda ilk sınav heyecanı gelişimin olağan parçalarıdır. Ebeveynlerin asıl sorması gereken soru, kaygının var olup olmadığı değil, çocuğun günlük hayatını ne ölçüde etkilediğidir.
Dikkat gerektirebilecek işaretler
Aşağıdaki durumlar tek başına bir tanı anlamına gelmez; ancak uzun süre devam ediyor ve çocuğun yaşamını kısıtlıyorsa bir uzmanla konuşmak yerinde olabilir:
- Okula gitmeyi sürekli reddetme ya da sabahları tekrarlayan karın ve baş ağrısı
- Ebeveynden ayrılmakta yaşına göre belirgin güçlük
- Uykuya dalmakta zorlanma, sık kâbus görme
- Olası kötü olaylar hakkında sürekli soru sorma, güvence arama
- Arkadaş ortamlarından, doğum günlerinden ya da sınıfta söz almaktan kaçınma
Bedensel yakınmalar söz konusu olduğunda önce bir çocuk doktorunun değerlendirmesi, olası fiziksel nedenlerin dışlanması açısından önemlidir.
Ebeveynin farkında olmadan pekiştirdikleri
Kaygılı bir çocuğu korumak için onu zorlandığı her durumdan uzak tutmak doğal bir refleks gibi görünür. Ancak sürekli kaçınma, kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygının büyümesine yol açabilir. Aynı şekilde ebeveynin kendi kaygısı da çocuğa yansıyabilir. Bu nedenle kaygı odaklı çalışmalarda ebeveynlerin sürece katılımı çok önemlidir; ebeveyn danışmanlığı görüşmeleri bu amaçla planlanabilir.
Değerlendirme süreci
Uzman, ilk görüşmelerde ailenin gözlemlerini dinler, çocuğun gelişim öyküsünü ve okul bilgilerini toplar, çocukla yaşına uygun yöntemlerle görüşür. Küçük yaştaki çocuklarda bu görüşmeler çoğunlukla oyun aracılığıyla yapılır; bu yöntemi oyun terapisi sayfasında bulabilirsiniz. Dikkat dağınıklığı ve huzursuzluk bazen kaygıyla karışabildiği için uzman, dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi başka olasılıkları da göz önünde bulundurabilir.
Gerçekçi beklentiler
Kaygıyla ilgili çalışmaların amacı çocuğun hiç kaygılanmaması değil, kaygıyla baş etme becerisi kazanmasıdır. Sürecin ne kadar süreceği ve hangi yöntemin uygun olduğu, değerlendirme sonrasında uzman tarafından belirlenir. Belirtiler yoğunsa ya da çocuk kendine zarar vermekten söz ediyorsa, bir çocuk ve ergen psikiyatristinin değerlendirmesi de gerekebilir.